Tổng hợp kiến thức Xây dựng VBPL – Chương II


 CHƯƠNG II

CÁC QUI TẮC XÂY DỰNG VĂN BẢN QUI PHẠM PHÁP LUẬT

VÀ VĂN BẢN ÁP DỤNG PHÁP LUẬT.

 

I. Khái niệm, ý nghĩa của các qui tắc:

   1. Khái niệm:

* Khi Nhà nước ra đời, giai cấp thống trị nâng ý chí của mình lên thành pháp luật đây chính là hoạt động xây dựng pháp luật.

+ Hoạt động này được tiến hành thường xuyên do sự phát triển của xã hội.

+ Đây là một hoạt động phức tạp: qua nhiều giai đoạn có nhiều cơ quan Nhà nước, tổ chức xã hội và cá nhân tham gia.

+ Khi ban hành văn bản: cơ quan ban hành phải tuân thủ những qui định của Nhà nước về: Thẩm quyền, cơ cấu, thủ tục, trình tự, hình thức, nội dung và các vấn đề khác có liên quan.

+ Khi nội dung ngôn ngữ để diễn đạt, trình bày các qui phạm pháp luật …… cũng phải tuân thủ những qui định nhất định…. (Ngôn ngữ tiếng Việt ngôn ngữ phổ thông.)

* Toàn bộ những qui định của Nhà nước về việc ban hành văn bản qui phạm pháp luật và áp dụng qui phạm pháp luật đó chính là các qui tắc.

2. Ý nghĩa :

–          Bảo đảm cho ý chí của Nhà nướcđược biểu hiện đầy đủ, rõ ràng.

–           Quyết định chất lượng và hiệu quả của văn bản.

–           Bảo đảm sự phù hợp với qui luật kết quả và điều kiện kinh tế xã hội.

    * Khai niệm: Qui tắc xây dựng văn bản qui phạm pháp luật và văn bản áp dụng pháp luật là những qui định do Nhà nước đặt ra hoặc thừa nhận về quá trình chuẩn bị , soạn thảo, trình thông qua, ban hành cũng như việc xử lý hoàn thiện các văn bản và có giá trị bắt buộc khi xây dựng văn bản pháp luật

II. Các qui tắc xây dựng văn bản qui phạm pháp luật và áp dụng pháp luật.

   1. Qui tắc về căn cứ lựa chọn hình thức văn bản.

a. Căn cứ vào phạm vi và nội dung các qui định sẽ ban hành.

* Căn cứ phạm vi:

– Sẽ do cơ quan ở trung ương ban hành: nếu qui định được thực hiện trên phạm vi cả nước hhoặc một số địa phương.

– Sẽ do cơ quan địa phương ban hành: Nếu qui định được thực hiện ở địa phương.

VD: Qui định của UBND Tỉnh Thừa Thiên Huế.

* Căn cứ vào nội dung:

– Nếu liên quan đến nhiều ngành, nhiều lĩnh vực – Do quốc hội, UBTVQH, HĐND, cơ quan  hành chính nhà nước có thẩm quyền chung ban hành.

– Nếu liên quan đến nhiều ngành chuyên môn – Các cơ quan phối hợp ban hành (văn bản liên tịch).

b. Căn cứ vào tính chất quan hệ xã hội – Đối tượng điều chỉnh của văn bản.

– Nếu quan hệ xã hội có tính ổn định – sử dụng văn bản Luật, Bộ luật.

VD:   Dân sư, hình sự.

– Nếu quan hệ xã hội chưa ổn định – Sử dụng văn bản có hiệu lực pháp lý thấp. Để dể dàng thay đổi khi quan hệ xã hội thay đổi.

VD:   Nghị định, quyết định

c. Căn cứ vào thẩm quyền ban hành văn bản qui phạm pháp luật:

      Mỗi cơ quan nhà nước chỉ có thẩm quyền ban hành một số văn bản nhất định, vì vậy khi ban hành văn bản phải căn cứ vào thẩm quyền đã được qui định trong pháp luật.

VD:     Quốc hội ban hành Hiến Pháp, Luật, nghị quyết.

2/ Qui tắc về cơ cấu của văn bản QPPL và văn bản ADPL.

* Được qui định trong các văn bản sau:

+NĐ số101/1997/CP Ngày 23/7/1997 Qui định chi tiết thi hành một số điều của luật ban hành văn bản.

+ Thông tư 33/BT ngày 10/12/1992. Của bộ trưởng chủ nhiệm văn phòng chính phủ hướng dẫn về hình thức văn bản và việc ban hành văn bản của cơ quan hành chính nhà nước.

* Theo quy định của pháp luật hiện hành thì cơ cấu chung của một văn bản QPPL bao gồm các yếu tố sau:

+ Quốc hiệu.

+ Địa danh, ngày tháng, năm.

+ Tên cơ quan ban hành.

+ Số, ký hiệu văn bản.

+ Tên văn bản.

+ Trích yếu nội dung văn bản.

+ Nội dung văn bản.

+ Dấu và chữ ký.

+ Nơi nhận văn bản.

a/ Quốc hiệu.

+ Quốc hiệu của nhà nước ta hiện nay là:

Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt nam.

            Độc-Lập-Tự do-Hạnh Phúc.

            *Ý nghĩa:     + Quốc hiệu dùng để xác nhân tính pháp lý của văn bản.

+ Xác định chế độ chính trị.

+ Xác định tên nước.

Theo qui định của pháp luật hiện hành thì quốc hiệu được ghi ở trên đầu và chính giữa văn bản.

b/ Tên cơ quan ban hành.

+ Ghi ở góc trái văn bản chiếm 1/3 trang giấy

+ Phải viết đúng như trong quyết định thành lập.

+ Không được viết tắt.

+ Nếu là cơ quan độc lập thì chỉ viết tên cơ quan (Quốc hội, HĐND).

+ Nếu là cơ quan phụ thuộc thi phải viết tên cơ quan nó phụ thuộc.

VD:                                  Bộ giáo dục-Đào tạo

Đại học Huế

c/ Địa điểm, thời gian ban hành văn bản.

* Địa điểm:

+ Ghi dưới quốc hiệu hơi lệch về phía bên phải.

+ Trừ các văn bản: Hiến pháp, luật, pháp lệnh ghi cuối văn bản.

+ Ghi tên địa phương cơ quan ban hành đóng trụ sở.

* Thời gian : Ghi ngày thánh năm vào sổ ban hành văn bản.

Chú ý: Những ngày dưới 10 và tháng dưới 3 phải ghi số 0 ở trước.

VD:                   Ngày 02 tháng 02 năm 2002

  1. Số và kí hiệu của văn bản qui phạm pháp luật.

Văn bản qui phạm pháp luật phải đánh số theo năm ban hành và có ký hiệu riêng cho từng loại văn bản.

Văn bản qui phạm pháp luật phải đánh ssố  bắt đầu từ 01.

Năm ban hành phải được ghi đầy đủ các con số.

* Cách ghi số.

+ Đốivới văn bản quy phạm pháp luật; Theo điều 6 luật BHVBQPPL, điều 3 NĐ 101/CP ngày 23/9/1997 qui định:  Số :  /năm ban hành/ Ký hiệu văn bản.

+ Đốivới văn bản AD pháp luật; chỉ ghi số không ghi năm ban hành.

+ Số bắt đầu thường là từ 01….

+Năm ban hành: Viết đầy đủ các chữ số.

* Ký hiệu văn bản:

Bao gồm:

Tên viết tắt của văn bản: Nghị quyết: NQ, Nghị định: NĐ

Tên viết tắt của cơ quan ban hành: Quốc hội: QH, Chính phủ: CP, Thủ tướng: TTg.

VD: Số 01/2001/NĐ-CP.

e/ Nội dung văn bản: Bao gồm các yếu tố sau.

* Tên văn bản:

+ Do pháp luật qui định.

+ Trường hợp tên văn bản được qui định dùng trong một trường hợp cụ thể thì không có phần trích yếu.( cáo trạng, bản án, QĐXPHC).

+Trường hợp pháp luật chỉ qui định tên văn bản cho từng cơ quan thì phải có trích yếu nội dung văn bản.

* Trích yếu nội dung văn bản.

Là phần ghi dưới tên văn bản, dung để tóm tắt chính xác nội dung văn bản, thường bắt đầu bằng từ về việc viết tắt v/v…

VD:                 CHỈ THỊ CỦA THỦ TƯỚNG CHÍNH PHỦ

(v/v phòng chống bảo lụt).

Trường hợp văn bản điều chỉnh 1 hoặc 2 cá nhân tổ chức thì có thể ghi tên cá nhân hoặc tổ chức đó.

VD:          QUYẾT ĐỊNH CỦA TRƯỞNG CÔNG AN HUYỆN K.

(V/v giải quyết khiếu nại của công dân A).

* Tên cơ quan ban hành:

Thường được trình bày ngay sau phần trích yếu của văn bản.

VD:          QUYẾT ĐỊNH CỦA TRƯỞNG CÔNG AN HUYỆN K.

(V/v giải quyết khiếu nại của công dân A).

TRƯỞNG CÔNG AN HUYỆN K.

* Cơ sở pháp lý: Bao gồm các nội dung.

Văn bản xác định thẩm quyền của cơ quan ban hành.

Văn bản liên quan đến nội dung văn bản sẽ ban hành, nếu là văn bản áp dụng thì nêu Văn bản qui phạm pháp luật mà nó áp dụng.

+ Nêu lý do ban hành (nếu có).

+ Phần mục đích ban hành (nếu có).

VD:                  QUYẾT ĐỊNH CỦA TRƯỞNG CÔNG AN HUYỆN K.

(V/v giải quyết khiếu nại của công dân A).

TRƯỞNG CÔNG AN HUYỆN K

– Căn cứ: luật khiếu nại tố cáo được quốc hội thông qua ngày….

– Căn cứ: nghị định số 67/1999/NĐ-CP…

* Nội dung văn bản:

+ Có thể chia thành phần, chương, mục, điều khoản điểm.

+ Nội dung có thể sắp xếp theo diễn tiến sự việc: BLTTHS từ điều tra đến xét xử.

+ Có thể sắp xếp theo tầm quan trọng của nội dung.

g/ Dấu và chữ ký:

* Con dấu.

+Con dấu xác định năng lực chủ thể của cơ quan ban hành.

+ Dấu được đóng trùm lên 1/3 => 1/4 chữ ký.

+ Dấu phải đóng ngay ngắn, rỏ ràng và đúng màu mực.

* Chữ ký.

+ Thường là của thủ trưởng cơ quan, khi ký phải ghi rỏ họ tên chức vụ.

+ Nếu cơ quan có chế độ một thủ trưởng thì ký đích danh.

+ Nếu cơ quan có chế độ thủ trưởng tập thể thì ký thay mặt viết tắt T/M.

VD:       T.M.Ủy ban nhân dân.

Chủ tịch

(KÝ)

NGUYỄN VĂN A

+ Ký thay: Khi người được ủy quyền ký phải ghi ký thay, viết tắt K.T.

VD:                 K.T Chủ tịch.

P. Chủ tịch.

+Ký thừa lệnh: Trường hợp văn bản đề cập đến vấn đề ít quan trọng ngườicó thẩm quyền có thể ủy quyền cho cấp dưới trực tiếp ký thừa lệnh.

VD:                      T.L. Hiệu trưởng

Trưởng phòng đào tạo.

+ Ký quyền cấp trưởng: Trường hợp người ký tạm thời giữ chức vụ trưởng mà chưa được bổ nhiệm chính thức thì phải ghi rỏ Quyền trước chức vụ.

VD:                 Q. Chủ tịch.

+Ký thừa ủy quyền: Trường hợp người được ủy quyền cấp trưởng hoàn toàn khi thủ trưởng vắng mặt thì khi ký ghi rỏ Thừa ủy quyền; trường hợp này phải ủy quyền bằng văn bản.

VD:                 T.U.Q Chủ tịch.

h/ Nơi nhận văn bản:

Trình bày ở cuối văn bản, ngang hàng chữ ký về phía bên trái của văn bản, phần này ghi rỏ tên cơ quan tổ chức nhận văn bản.

*Thông thường nơi nhận văn bả bao gồm:

+ Nhận văn bản để kiểm tra giám sát.

+ Nhận văn bản để thi hành.

+ Nhận văn bản để phối hợp thi hành.

+ Nhận văn bản để lưu.

* Nên ghi rõ số lượng văn bản mà các nhóm sẽ nhận ( tiện lợi cho việc sao văn bản )

C. Qui tắc về ngôn ngữ và thể văn pháp luật.

            Theo qui định tại điều 5luật BHVBQP văn bản qui phạm pháp luật đựoc thể hiện bằng tiếng việt.

Ngôn ngữ sử dụng trong văn bản phải chính xác, phổ thông, cách diễn đạt phải đơn gian dể hiểu, đối với thuật ngữ chuyên môn cần phải xác định rỏ nội dung, thì phải định nghĩa trong văn bản.

            Văn bản QPPL có thể dịch ra tiếng dân tộc thiểu số.

Chính vì vậy, ngôn ngữ và thể văn được sử dụng trong hoạt động ban hành văn bản của Nhà nước cẩn thỏa mãn các tiêu chuẩn sau:

1. Đảm bảo tính nghiêm túc:

– Không được dùng ngôn ngữ một cách tùy tiện, như đặt ra từ mới, ghép chữ, ghép tiếng, ngôn ngữ dân gian.

VD:  Phe: chỉ buôn bán

Cai đầu dài: chỉ đại lý.

– Khi viết tên cơ quan, tên các địa phương không được tùy tiện thêm bớt, thay đổi hoặc viết tắt.

VD:    Tỉnh Thừa Thiên Huế không được viết là T.T.H

Đại học Huế không được viết là viện Đ H H.

– Câu văn pháp luật phải viết chân phương, không dùng lời văn sáo rổng hoặc tả cảnh.

2.Đảm bảo tính chính xác:

– Ngôn ngữ trong văn bản pháp luật phải đơn nghĩa, mỗi thuật ngữ pháp lý chỉ có thể được hiểu theo một nghĩa, không thể hiểu khác.

– Không dùng từ thừa, không cần thiết trong câu.

VD:   Văn bản này áp dụng với các đối tượng: công dân Việt Nam, người nước ngoài, người không quốc tịch và mọi cá nhân.

– Không tự tiện dùng các dấu ( vv… ) dấu chấm lững (… ) dấu chấm than ( ! ) hoặc dấu hỏi ( ? ) trong câu.

– Câu văn nên sử dụng ngắn gọn, đầy đủ.

3. Tính thống nhất phổ biến.

– Không được dùng một từ để biểu thị một nghĩa.

VD:  Cơ quan quyền lực = Cơ quan dân cử = Quốc hội, Hội đồng nhân dân các cấp.

– Không được dùng tiếng địa phương hoặc tiếng dân tộc thiểu số, phải sử dụng tiếng việt phổ thông ( đ 5 LBHVB ).

– Hạn chế dùng các thuật ngữ chuyên môn.

D. Qui tác về hệ thống hóa pháp luật.

     1. Qui tắc về xử lý văn bản qui phạm pháp luật và văn bản áp dụng pháp  luật.

* Trong thực tiển lập pháp của Nhà nước ta không ít các văn bản được ban hành không đáp ứng yêu cầu cuộc sống, do đó cần tiến hành xử lý để tạo nên một hệ thống văn bản toàn diện thống nhất.

* Để xem xét xử lý cần phải nắm được hiệu lực của văn bản:

  • Thời điểm có hiệu lực của văn bản qui phạm pháp luật:(điều 75),
  • Theo văn bản Số: 309/CP-PC ngày 20 tháng 3 năm 2003

Tại kỳ họp thứ hai, Quốc hội Khoá XI, Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật và đã được Chủ tịch nước công bố Luật này ngày 27 tháng 12 năm 2002. Trong đó Điều 75 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật ngày 12 tháng 11 năm 1996 được sửa đổi như sau:

“ Điều 75. Thời điểm có hiệu lực của văn bản quy phạm pháp luật.

1. Luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị quyết của Uỷ ban thường vụ Quốc hội có hiệu lực kể từ ngày Chủ tịch nước ký lệnh công bố, trừ trường hợp văn bản đó quy định ngày có hiệu lực khác.

2. Văn bản quy phạm pháp luật của Chủ tịch nước có hiệu lực kể từ ngày đăng Công báo, trừ trường hợp văn bản đó quy định ngày có hiệu lực khác.

3. Văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Toà án nhân dân Tối cao, Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao và các văn bản quy phạm pháp luật liên tịch có hiệu lực sau mười lăm ngày kể từ ngày đăng Công báo hoặc có hiệu lực muộn hơn nếu được quy định tại văn bản đó. Đối với văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ quy định các biện pháp thi hành trong tình trạng khẩn cấp, thì văn bản có thể quy định ngày có hiệu lực sớm hơn”.

-Văn bản của Chủ tịch nước có hiệu lực kể từ ngày đăng công báo(trừ trường hợp văn bản đó có qui định ngày có hiệu lực khác).

-Các văn bản của các cơ quan khác có hiệu lực sau 15 ngày kể từngày ký (trừ trường hợp văn bản đó có qui định ngày có hiệu lực khác).

            * Hiệu lực trở về trước của văn bản (điều 76)

+ Khái niệm: Là trường hợp VBQPPL được áp dụng với một hành vi xãy ra trước thời điểm văn bản có hiệu lực pháp luật.

* Chú ý:  

* Chỉ áp dụng hiệu lực trở về trước khi cần thiết.

* Không được quy định hiệu lực trở về trước trong các trường hợp sau:

+ Qui định trách nhiệm pháp lý đối với hành vi mà vào thời điểm xãy ra hành vi pháp luật không qui định trách nhiệm pháp lý.

+ Qui định trách nhiệm pháp lý đối với hành vi nặng hơn.

* Hiệu lực về không gian và đối tượng áp dụng (điều79).

            + Văn bản QPPL của các cơ quan ở trung ương có hiệu lực pháp lý trong phạm vi toàn quốc và áp dụng với mọi đối tượng thuộc phạm vi điều chỉnh(trừ trường hợp pháp luật có qui định khác)                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                   + Văn bản của HĐND và UBND có hiệu lực pháp lý ở địa phương.

+ Văn bản QPPL của nhà nước Việt nam có hiệu lực pháp lý đối với cá nhân, tổ chức nước ngoài (trừ trường hợp pháp luật có qui định khác, hoặc có điều ước ký kết).

* Áp dụng văn bản QPPL: (Điều 80).

            +Văn bản QPPL áp dụng từ thời điểm có hiệu lực.

+ Trường hợp văn bản có qui định hiệu lực trở về trước thì áp dụng theo văn bản đó.

Câu hỏi:

1.      Cho biết cơ cấu chung của văn bản quy phạm pháp luật?
2.      Nội dung của qui tắc về ngôn ngữ và thể văn pháp luật?
3.      Hiệu lực không gian và thời gian của văn bản Pháp luật?
4.      Hiệu lực trở về trước của văn bản quy phạm pháp luật?

Nguồn: sinhvienluat.vn

  1. No trackbacks yet.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: